Zoekresultaten

Varkenskoppen voor Sint Theunis

Luk Indesteege

Sint Antonius werd omstreeks het jaar 250 geboren in Egypte. Zijn ouders waren welgestelde boeren. Na hun dood schonk Antonius op 20 jarige leeftijd alle bezittingen aan de armen en trok zich terug aan de rand van de Arabische woestijn, in eenzaamheid en boete. Antonius stierf op 105 jarige leeftijd en zijn volgelingen hebben hem op een 'onbekende' plek in de woestijn begraven. Antonius is de eerste kluizenaar en vader van de monniken geworden. Zijn gebeente werd in 1491 overgebracht naar de kerk van Arles in Frankrijk. Vanwege zijn agrarische afkomst werd Antonius de patroon van de boeren. Zijn band met het varken is ontstaan in de middeleeuwen. De verpleegorde der Antonieten mocht varkens vrij laten rondlopen in de dorpen, als vergoeding voor hun verpleging. Deze varkens droegen een belletje om hun nek als teken dat zij van de verpleegorde waren. Op 17 januari, de naamdag van Sint Antonius, werden deze varkens geslacht; het vlees werd gezegend en onder de armen verdeeld.
Sint Theunis wordt rond 17 januari gevierd op een 15-tal plaatsen in Limburg als patroonheilige van de boeren en beschermer tegen de varkensziekten. In Nieuwerkerken houdt fanfare De Eendracht de traditie in ere door de mis op te luisteren, en nadien de offergaven per opbod te verkopen: groenten en fruit en delen van levende en geslachte varkens, zelfbereide vleeswaren, pluim-en kleinvee, brood, eieren en gebak.
In Opitter wordt Sint Antonius met zijn varken gevierd in de kapel van Solt. Na de mis is er verkoop per opbod van konijnen, kippen, duiven, varkenskoppen en vlaaien, die gratis worden geschonken aan het comité ten voordele van het onderhoud van de kapel.
De grootste St.-Theunisviering vindt plaats in Hechtel-Eksel aan de kapel van Hoksent. De landbouwers smeken hun patroonheilige bescherming af voor hun veestapel. Na de mis is er de traditionele verkoop per opbod van geofferde varkenskoppen en pluimvee onder grote toeloop. Er is ook een feestmaal met erwtesoep, bloedworst met appelmoes, stoemp, boerenbrood met spek, eieren en worst, rijstpap of pudding en voldoende druppels. De organisatie is sinds 1986 in handen van een broederschap, dat in klederdracht aanzit.
In Smeermaas is er sedert 1894 processie met het Antoniusbeeld naar de kapel aan de Maasdijk. Aan de kerkdeur is er een zegening van huisdieren zoals katten, honden, marmottenen paarden met uitdeling van gewijde broodjes. Er worden kleine flesjes gewijde olie verkocht voor het heil van grond en vee. In Meeuwen luidt ‘de booi’ in oud uniform de verkoop in: Varkenskoppen en -poten, kippen, eieren, konijnen, ossenstaarten, hespen en heikies (hoofdkaas) worden verkocht aan de meestbiedende ten voordele van een goed doel. Er zijn ook gelijkaardige vieringen in Kozen, Hees, Valmeer, Munsterbilzen en Engsbergen-Tessenderlo. In Boekhout (Gingelom) is er tevens de jaarlijkse kermis.

Sint Antonius is blijkbaar erg levendig want het aantal vieringen stijgt.
In As heeft de heemkundige kring de draad terug opgenomen. De misviering en verering van de relikwie gaan door in de oude St- Aldegondiskerk, met offergave en verkoop van varkenskoppen, poten, balkenbrei, en allerhande worsten, kippen, eieren. Daarna krijgen de hongerigen St.-Antoniussoep met zwart brood en kip-kap, een witteke of koffie. De opbrengst of het Godsgeld dient voor onderhoudswerken aan de oude kerk. In Bocholt werd het Sint Antoniusfeest weer terug in leven geroepen in 1989 bij de 90ste verjaardag van de Landelijke Gilde. Na de misviering veilt de veilingmeester varkenskoppen en kleinvee met toeter en bel. Bij de gezinsboerderij in Hasselt wordt een varken op ambachtelijke wijze geslacht ter ere van St. Antonius. De heilige wijkt wat naar de achtergrond en er gaat meer aandacht naar het varken, dat onder alle mogelijke vormen ter plaatse wordt bereid, uitgedeeld en begoten met Hasseltse klare.

Bron : De dagklapper van Mathieu Driessen

 Vorige